Yapay zekâ asistanları işletmeleri nasıl buluyor? robots.txt’te AI botlarına izin, llms.txt, yapısal veri ve içerik yazımı üzerine kısa uygulamalı notlar. “Antalya’da hangi firma otel sitesi yapıyor?” ya da “Küçük bir…
Yapay zekâ asistanları işletmeleri nasıl buluyor? robots.txt’te AI botlarına izin, llms.txt, yapısal veri ve içerik yazımı üzerine kısa uygulamalı notlar.
“Antalya’da hangi firma otel sitesi yapıyor?” ya da “Küçük bir mağaza için hangi e-ticaret altyapısı uygun?” gibi sorular artık yalnızca arama motorlarına değil, ChatGPT, Perplexity, Claude ve Gemini gibi yapay zekâ asistanlarına da soruluyor. Bu araçlar yanıtlarını kısmen eğitim verilerinden, kısmen de o anda web’de yaptıkları aramalardan oluşturuyor. Bir işletmenin bu yanıtlarda adının geçmesi, sitesinin bu araçlar tarafından okunabilir olmasına bağlı.
Bu alanda henüz oturmuş kurallar yok ve kesin sonuç vaat eden yöntemlere temkinli yaklaşmak gerekiyor. Yine de ölçülebilir, düşük maliyetli ve klasik arama motoru optimizasyonuyla çelişmeyen bazı adımlar var. Aşağıda bunları, Antalya merkezli web stüdyosu Grapyweb’in kendi sitesinde uyguladığı haliyle aktarıyoruz.
Yapay zekâ şirketleri web’i kendi tarayıcılarıyla geziyor. OpenAI’nin GPTBot ve OAI-SearchBot’u, Anthropic’in ClaudeBot’u, Perplexity’nin PerplexityBot’u bunların en bilinenleri. Google-Extended ise ayrı bir tarayıcı değil; Google’ın içeriği Gemini modellerinde kullanıp kullanamayacağını belirleyen bir robots.txt belirteci. Bazı barındırma firmaları ve güvenlik eklentileri bu botları varsayılan olarak engelleyebiliyor; bu yüzden web sitesi bakım ve barındırma hizmeti alırken sunucu düzeyindeki bot kurallarının da kontrol edilmesini istemek gerekiyor. Sitenizin robots.txt dosyasını açıp bu adların engellenip engellenmediğini kontrol etmek birkaç dakikalık bir iş.
Grapyweb’in sitesinde tüm içerik bu botlara açık; yalnızca yönetim paneli dizini kapalı tutuluyor. Botlar tek tek adlarıyla listelenip açıkça izin veriliyor, böylece ileride genel kurallar değişse bile niyet net kalıyor.
llms.txt, sitenin kök dizinine konan ve sitenin ne olduğunu, önemli sayfalarını ve kısa açıklamalarını düz metin olarak özetleyen bir dosya. 2024’te Jeremy Howard tarafından önerildi. Açıkça belirtmek gerekir: llms.txt bir W3C ya da IETF standardı değil ve büyük arama motorları ile yapay zekâ sağlayıcılarının hiçbiri bu dosyayı sıralama ya da görünürlük sinyali olarak kullandığını resmî olarak açıklamadı. Dosyayı eklemek bir garanti sağlamıyor.
Buna rağmen hazırlaması kolay, bakımı hafif ve siteye zarar vermiyor. Ayrıca sitenin kendini nasıl tanımladığını tek bir yerde netleştirmeye zorluyor; bu da içerik ekibi için faydalı bir egzersiz. Dosya Markdown biçiminde yazılıyor: en üstte sitenin adı, altında bir iki cümlelik özet, ardından başlıklar altında önemli sayfaların bağlantıları ve kısa açıklamaları yer alıyor.
Yapay zekâ tarayıcılarının bir kısmı JavaScript çalıştırmıyor veya sınırlı çalıştırıyor. İçeriği tarayıcıda JavaScript ile sonradan yükleyen sitelerde bu botlar boş bir sayfa görebiliyor. Bu nedenle önemli metinlerin sunucu tarafında düz HTML olarak üretilmesi, görünürlüğün en temel şartı.
Yapısal veri (JSON-LD) de aynı ölçüde önemli. Organization, LocalBusiness, Article ya da FAQPage gibi şemalar; işletmenin adını, adresini, telefonunu, hizmetlerini ve yazıların yayın tarihini makinelerin kolayca okuyacağı biçimde sunuyor. Grapyweb’in sitesinde her sayfa tipine uygun şema kullanılıyor ve sayfalar sunucuda üretiliyor; aynı yapı stüdyonun geliştirdiği her SEO uyumlu kurumsal web sitesi projesinde standart olarak kuruluyor.
Teknik altyapı kapıyı açıyor, ancak asistanların bir siteyi kaynak göstermesini sağlayan şey içerik. Her sayfanın ilk paragrafının o sayfanın ne hakkında olduğunu açıkça söylemesi, ara başlıkların gerçek sorulara karşılık gelmesi ve yanıtın dolambaçsız verilmesi fark yaratıyor. Fiyat, süre, kapsam gibi somut bilgiler; yazar adı ve güncelleme tarihi de güvenilirliği artırıyor. Genel ve her işletmeye uyan cümleler yerine sizin işinize özgü bilgiler, yapay zekânın sizi diğerlerinden ayırmasını kolaylaştırıyor.
Asistanlar yalnızca sizin sitenizi okumuyor. Sektör rehberleri, haber siteleri, Google İşletme Profili ve harita kayıtları gibi dış kaynaklarda işletmenizin adının, adresinin ve hizmetlerinin tutarlı biçimde geçmesi, yanıtlarda doğru bilgiyle anılma ihtimalini artırıyor. Web aramasıyla çalışan asistanlar arama motoru indekslerinden de yararlandığı için Google Search Console ve Bing Webmaster Tools’a site haritası göndermek dolaylı ama somut bir katkı sağlıyor.
Sık sorulan soruları sayfanın sonunda kısa soru ve yanıtlar halinde toplamak da iyi bir alışkanlık. Hem ziyaretçi aradığını hızla buluyor hem de asistanlar net bir soruya karşılık gelen net bir yanıtı alıntılamayı kolay buluyor.
Web analitiği aracınızda yönlendiren kaynaklar arasında chatgpt.com, perplexity.ai gibi alan adlarının görünmesi, yapay zekâ asistanlarından gelen ziyaretleri gösteriyor. Sayılar başlangıçta küçük olabilir; önemli olan eğilimi ay ay izlemek. Ayrıca asistanlara düzenli aralıklarla sektörünüzle ilgili sorular sorup yanıtlarda işletmenizin geçip geçmediğini ve bilgilerin doğru aktarılıp aktarılmadığını not etmek, basit ama işe yarayan bir kontrol yöntemi.
Grapyweb, 2012’den beri Antalya’da kurumsal web siteleri, e-ticaret ve özel web uygulamaları geliştiriyor. Sitesini yapay zekâ aramalarına hazırlamak isteyen işletmeler Grapyweb ekibi ile sitedeki iletişim formu üzerinden görüşebilir; stüdyonun kendi sitesi de bu yazıda anlatılan uygulamaların canlı bir örneği.
