Karpuz kabuğu, ananasın iç kısmı ve bal kabağı çekirdeği gibi besinler, göz ardı edilen önemli lif kaynakları arasında yer alıyor. Uzmanlar, bu besinlerin kökten uca tüketilmesini öneriyor.
Uzmanlar, karpuz kabuğu, ananasın iç kısmı ve bal kabağı çekirdeği gibi besinlerin önemli bir diyet lifi kaynağı olduğunu belirtiyor. İnsanlar bu besinleri kökten uca tüketmeye teşvik ediliyor.
Yetişkinlerin büyük çoğunluğu yeterli lif alamıyor. Resmi rakamlar, bağırsak sağlığına olan faydalarına rağmen, insanların yalnızca yüzde 4’ünün günlük önerilen 30 gram lif miktarını karşıladığını gösteriyor. Lif, sindirime yardımcı oluyor, tokluk hissini uzatıyor ve kalp hastalığı ile bağırsak kanseri riskini azaltıyor.
Genel bir kural olarak, meyve ve sebzelerin kabukları iç kısımlarından daha fazla lif içeriyor. Örneğin, kiviyi kabuğuyla yemek, soyulmuş kividen yüzde 50 daha fazla lif sağlıyor.
King’s College London’daki bilim insanları, çalışmalarında pancar, dolmalık biber, brokoli, bal kabağı, karnabahar, kereviz, kıvırcık lahana, rezene, kivi, pırasa, ananas ve karpuz gibi 12 farklı çiğ veya pişmemiş taze gıdayı analiz etti. Analizler, çöpe atılan birçok parçanın, genellikle tüketilen kısımlardan daha fazla lif içerdiğini ortaya koydu.
Örneğin, karpuz kabuğunun 100 gramında 2.10 gram lif bulunurken, bu miktar yaklaşık bir dilim tam buğday ekmeğindeki lif miktarına eşdeğer. Bal kabağı kabuğu ve çekirdeklerinin 100 gramında 9.25 gram lif tespit edildi. Ananas kabuğu ve iç kısmının, meyvenin etli kısmından beş kat daha fazla lif içerdiği belirlendi. Brokoli saplarının da çiçekli kısımlarına yakın lif içerdiği kaydedildi.
Lif, bağırsakların düzgün çalışması ve kabızlığın önlenmesi için büyük önem taşıyor. Proje lideri Dr. Rachel Gibson, bulguların insanların önemli miktarda lifi israf ettiğini gösterdiğini belirtti. Gibson, bunun sadece besinsel bir kayıp değil, aynı zamanda finansal bir kayıp olduğunu da vurguladı.
Üniversite, kendi kantininde muz kabuğu körisi gibi kökten uca yemekler sunarak personel ve öğrencilere deneme imkanları sağladı. Araştırmacılar, insanların evde kiviyi kabuklu tüketmeyi, brokoli saplarını sotelemeyi veya yemeklere dolmalık biber çekirdekleri eklemeyi deneyebileceğini öneriyor.
Pişirme yöntemleri lif içeriğini değiştirebilse de genellikle tamamen yok etmiyor. Buharda pişirme, mikrodalga fırında pişirme veya hızlı soteleme, besin maddelerini en iyi şekilde koruyor. Dr. Gibson, bu durumun mükemmellik veya tatsız yiyecekler yemekle ilgili olmadığını, aksine çöpe atılan bileşenlerdeki besin değerini kabul etmekle ilgili olduğunu ifade etti.
Bazı kişilerde bu tür beslenme alışkanlıklarını deneme konusunda tereddütler yaşanabildiğini kabul eden Gibson, kantindeki denemelerde bazı yemek yiyenlerin endişelerini dile getirdiğini aktardı. Dokuz haftalık deneme süresince kökten uca yemekler, üniversitedeki toplam günlük sıcak menü satışlarının üçte birini oluşturdu. Yeni yemekleri tercih edenlerin, geleneksel menüyü seçenlere kıyasla tabaklarını bitirme olasılıklarının daha düşük olduğu gözlemlendi.
İngiliz Diyetisyenler Derneği’nden irritabl bağırsak sendromu uzmanı Diyetisyen Kirsten Jackson, ürünler iyice yıkandığı sürece bu gıda uygulamalarının faydalı olduğunu belirtti. Jackson, ananasın iç kısımlarının smoothie’lere karıştırılmasını önerirken, sert kabukları tavsiye etmediğini ekledi. Bazı sapların lezzetlendirilmesi için pişirilmesi veya ince doğranması gerekebileceğini söyledi.
Jackson, bir brokoli sapının o akşamki yemeğe uymaması durumunda çöpe gitmesi gerekmediğini, doğranıp dondurularak başka bir gün çorbaya veya sote yemeğine eklenebileceğini belirtti. İrritabl bağırsak sendromu olan kişilerin bu tür lifleri tolere etmesinin daha zor olabileceği uyarısında bulunan Jackson, şişkinliği önlemek için lif alımının kademeli olarak artırılmasını tavsiye etti.
İngiliz Beslenme Vakfı ise bazı gıdaların tamamen kaçınılması gerektiğini bildiriyor. Yeşil patates ve ravent yaprakları toksik bileşikler içerirken, sert saplar ve çekirdeklerin küçük çocuklar için uygun olmayabileceği uyarısı yapılıyor.
